Regeneracja na poziomie komórkowym: nowa era leczenia urazów i artrozy

Nowe dane z 2025 roku zmieniają spojrzenie na terapie biologiczne w ortopedii

W ostatnich latach terapie biologiczne zyskały ogromną popularność w ortopedii i rehabilitacji. Zarówno osocze bogatopłytkowe (PRP), jak i mezenchymalne komórki macierzyste (MSC) są stosowane w leczeniu urazów, przeciążeń i wczesnych zmian zwyrodnieniowych. Ale czy te dwie metody rzeczywiście działają tak samo? A jeśli nie — która daje trwalszy efekt regeneracji?

Na to pytanie odpowiedzieli autorzy przeglądu opublikowanego w Journal of Clinical Medicine (2025), analizując 59 badań klinicznych porównujących skuteczność PRP, MSC, terapii peptydowych i biomimetycznych w leczeniu ortopedycznym.

Co badano?

Zespół Goulian, Goldstein i Saad (J. Clin. Med. 2025;14(6):2061) przeanalizował 59 badań klinicznych (2009–2025), z czego 40 dotyczyło bezpośrednio MSC i PRP. Oceniano ich wpływ na:

• redukcję bólu,
• poprawę funkcji stawów i ścięgien,
• regenerację strukturalną tkanek (np. chrząstki, ścięgna),
• trwałość efektu w czasie.

Wykorzystano metaanalizę z modelami random-effects (REML) i ocenę jakości metodologicznej wg Cochrane.

Wyniki: MSC wyraźnie skuteczniejsze niż PRP

Autorzy wykazali, że:

• MSC zapewniają większą redukcję bólu (średnio o 45%) i trwalszą poprawę funkcji w chorobie zwyrodnieniowej stawów oraz w regeneracji ścięgien;
• PRP poprawia funkcję w krótkim okresie (do 3 miesięcy), ale efekt słabnie z czasem;
• Najlepsze wyniki uzyskano przy łączeniu MSC z PRP, gdzie PRP pełniło rolę środowiska wspierającego dla komórek macierzystych.

Z klinicznego punktu widzenia oznacza to, że MSC nie tylko modulują stan zapalny i dostarczają czynników wzrostu, lecz także mogą różnicować się w komórki docelowe (np. chondrocyty, fibroblasty), rzeczywiście uczestnicząc w regeneracji tkanek.
PRP działa głównie poprzez stymulację lokalnych procesów naprawczych, nie odbudowując struktury tkanki.

Jak to wygląda biologicznie?

Cechy	PRP	MSC
Źródło	Krew własna pacjenta	Szpik kostny, tkanka tłuszczowa, błona maziowa
Mechanizm	Uwolnienie czynników wzrostu	Różnicowanie + efekt parakrynny (cytokiny, ekosomy)
Efekt kliniczny	Krótkotrwała poprawa bólu i funkcji	Długotrwała regeneracja i przebudowa tkanki
Zastosowania	Tendinopatie, wczesna artroza	Zaawansowana artroza, rekonstrukcja chrząstki, ścięgien
Ograniczenia	Brak standaryzacji preparatu	Koszt, dostępność, różnorodność źródeł komórek

Co to oznacza dla praktyki fizjoterapeutycznej?

Fizjoterapia stanowi nieodłączny element sukcesu każdej terapii biologicznej.
Po podaniu MSC lub PRP tkanka przechodzi fazy adaptacji i przebudowy, które wymagają kontrolowanego obciążenia.
Zbyt wczesne lub zbyt intensywne ćwiczenia mogą zaburzyć integrację komórek, a zbyt późne – spowolnić regenerację.

🔹 Po terapii MSC — zalecane są ćwiczenia izometryczne i neuromięśniowe w fazie proliferacji, następnie progresja obciążeń do funkcjonalnych.
🔹 Po PRP — wczesna mobilizacja jest wskazana, gdyż PRP wspiera proces gojenia bez ryzyka nieprawidłowego różnicowania tkanek.

Wnioski końcowe

✅ MSC mają przewagę biologiczną nad PRP w regeneracji chrząstki, ścięgien i więzadeł.
✅ Połączenie MSC + PRP może stać się złotym standardem terapii regeneracyjnych w ortopedii.
🔴 Brak standaryzacji i wysokie koszty pozostają największymi wyzwaniami.
⚙️ Dla fizjoterapeutów kluczowe jest dostosowanie programu rehabilitacji do biologicznego tempa regeneracji tkanek.

Podsumowanie dla praktyki

Współczesna fizjoterapia powinna łączyć wiedzę biologiczną z praktyką ruchową.
Terapie MSC i PRP nie zastępują rehabilitacji – są jej biologicznym wsparciem.
To właśnie dobrze zaplanowany proces fizjoterapii decyduje, czy komórki podane w iniekcji rzeczywiście odbudują tkankę, czy ich potencjał zostanie zmarnowany.